ΝΕΟΠΛΑΤΩΝΙΣΜΟΣ. Βακχείου του Απολλωνιαδίτου.

Νεοπλατωνισμός

Με τον όρο Νεοπλατωνισμό ονομάζομε την τελευταία ειλικρινή και αντικειμενική φιλοσοφική εκδήλωση του Ελληνισμού τον +3ο αιώνα από τον Πλωτίνο και άλλους που με βάση τον Πλάτωνα προσπάθησαν να παρουσιάσουν την θεολογία της Ελληνικής θρησκείας με μία ολοκληρωμένη οντολογική θεωρία με επιδράσεις στωικές, πυθαγόρειες, αριστοτελικές και ανατολικές μυστικιστικές για να ανακόψουν το ρεύμα του απλού λαού στις παραπλανητικές και κολακευτικές ιδέες του Χριστιανισμού. Το φιλοσοφικό αυτό σύστημα διακρίνει τον αισθητό και πνευματικό κόσμο και προσπαθεί να τους συνδέσει καθώς και να αναγάγει την φιλοσοφία στη θέση της θρησκείας.

Το πρώτο χαρακτηριστικό είναι η ύπαρξη του Ενός το οποίο αποτελεί την αρχή και την αιτία των πάντων. Βασική ιδιότητά του είναι η ενοποίηση μέσα του όλων των υπάρξεων κατά τρόπο μυστικό και απόρρητο. Από αυτήν την ενότητα χαρακτηρίζεται ως Ενάδα. Το Εν είναι υπερβατικό (εξηρημένον), ανεξάρτητο πάνω από κάθε οντότητα και ουσία (υπερούσιο), δεν δέχεται την συμμετοχή κανενός (αμέθεκτον), και δεν είναι αντιληπτό από κανένα λόγο, γνώση ή συλλογιστική προσπάθεια (άληπτον, άρρητον, άγνωστον), μπορεί κάποιος να έλθει σε μερική επαφή μαζί του μόνο με την ενέργεια του νου, που βρίσκεται αμέσως κάτω από αυτό. Προσδιορίζεται από αγαθότητα και ταυτίζεται με το απόλυτο Αγαθό. Το Εν αυτό δεν λαμβάνει στον Νεοπλατωνισμό προσωπική χροιά και κατ’ ουδένα τρόπο ταυτίζεται με τον χριστιανικό Θεό.

Το Εν αυτό διατηρεί την υπερβατικότητά του, αλλά ταυτόχρονα έχει και μια άλλη πλευρά το Εν Ον που επιδέχεται τη συμμετοχή των κατωτέρων του όντων και ως φυσική του ιδιότητα ξεκινάει την πρόοδο-εκπόρευση ή κάθοδο, την δημιουργία δηλαδή κατωτέρων υποστάσεων. Η πρόοδος αυτή δεν αποτελεί υποβάθμιση του ιδίου, αλλά είναι κάτι που εντάσσεται μέσα στην φυσική του αγαθότητα. Η δημιουργία αυτή δεν εντάσσεται μέσα στον χρόνο, ούτε καν στην αιωνιότητα, αλλά είναι προαιώνια.

Το πρώτο που δημιουγείται από το Εν είναι ο Νους, ο οποίος είναι ταυτόχρονα νοητό, νόηση και νοητικό ή νοερόν (αντικείμενο, ενέργεια και υποκείμενο της νόησης ή, κατά έναν άλλο διαχωρισμό, Ένα Ον-Ουσία, Ζωή και καθαυτό Νους). Μέσα σε αυτόν εντάσσεται ο κόσμος των πλατωνικών Ιδεών ή Ειδών. Οι Ιδέες αυτές αποτελούν τα όντως όντα, τις αληθινές ουσίες, τα νοητά πρότυπα-υποδείγματα με βάση τα οποία διαμορφώνονται τα κατώτερα όντα ως εικόνες τους και τα οποία δίνουν στα υλικά σώματα λόγον, δηλαδή προσδιορισμό. (Ο λόγος αυτός έχει στωική προέλευση και ταυτίζεται σε μεγάλο βαθμό με την ουσία και τις ιδέες, δηλώνοντας την δύναμη που δίνει μορφή στην ύλη και τα κατώτερα όντα ως λογική, και η οποία ενυπάρχει και στον άνθρωπο, δίνοντάς του την ικανότητα να γνωρίζει τον κόσμο που διέπεται από αυτή την λογική).

Από τον Νου προέρχεται ο κόσμος της Ψυχής, τόσο της καθολικής-κοσμικής, όσο και των επί μέρους ψυχών, που επιδέχονται την συμμετοχή της ύλης και βρίσκονται ενωμένες με αυτή στα εδώ υλικά έμψυχα σώματα. Τελευταία δημιουργία είναι η Ύλη, ο υλικός κόσμος, ο οποίος χαρακτηρίζεται από έλλειψη οντότητας και αληθινής ουσίας-ύπαρξης, αφού είναι αρκετά απομακρυσμένος από το Εν Ον, όπου βρίσκεται η αληθινή ουσία και ύπαρξη. Επειδή ευρίσκεται πολύ πιο μακριά από το Εν χαρακτηρίζεται από ποικιλομορφία και το κακό εισδύει με την μορφή της έλλειψης του Ενός-Αγαθού. (Προσοχή: Έλλειψη του Ενός- Όντως Όντος δεν σημαίνει και απουσία του).

Το Εν, ο Νους και η Ψυχή αποτελούν την κορυφαία τριάδα του κόσμου, ενώ η Ύλη αποτελεί την κατωτάτην υπόσταση.

Οι βαθμίδες των θεών της Ελληνικής Εθνικής Θρησκείας κατά την Πλατωνική θεολογία όπως διαμορφώθηκε τελικά από του Νεοπλατωνικούς είναι.

Α. Οι Υπερούσιοι θεοί. Περιοχή του Ενός

Β. Οι Υπερβατικοί θεοί. Περιοχή του Νου.

Οι Νοητοί θεοί.

Οι Νοητοί-Νοητικοί θεοί.

Οι Νοητικοί ή Νοεροί θεοί.

Γ. Οι θεοί του Κόσμου.

Οι Υπερκόσμιοι.

Οι Δώδεκα Υπερκόσμιοι-Εγκόσμιοι θεοί.

Οι Εγκόσμιοι θεοί.

Οι Καθολικές Ψυχές.

Τα Ανώτερα από εμάς ή Κρείττονα Γένη(οι Άγγελοι, οι Δαίμονες και οι Ήρωες)

Σε κάθε μία από αυτές τις βαθμίδες ιεραρχίας κατατάσσονται θεοί της ιδίας πνευματικής τάξης. Από τους ανώτερους, τους Υπερούσιους έως τους κατώτερους, τα Κρείττονα Γένη. Στη ανωτέρω θεϊκή ιεραρχία Γ κατατάσσονται και οι Δώδεκα Υπερκόσμιοι-Εγκόσμιοι θεοί δηλαδή οι Ολύμπιοι θεοί, 6 θεοί και 6 θεές, που απαρτίζουν ένα πλήρες και αρμονικό από οντολογικής απόψεως Δωδεκάθεο Πάνθεο, αντιπροσωπευτικό του οντολογικού επιμερισμού της θείας τελειότητας του Ενός και φέρουν ένδοξα ονόματα από την Ελληνική ιστορία. Ο θεός Δίας, η θεά Ήρα, ο θεός Απόλλων , ο θεός Άρης, ο θεός Ερμής, ο θεός Ήφαιστος, ο θεός Ποσειδών, η θεά Αθηνά, η θεά Άρτεμις, η θεά Αφροδίτη, η θεά Δήμητρα, η θεά Εστία.