ΤΟ ΚΑΪΚΙ ΑΛΑΜΑΝΑ ΤΟΥ ΠΑΠΠΟΥ ΜΟΥ ΚΑΠΕΤΑΝΙΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΓΕΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΙΑΔΙΤΟΥ

ΑΘΗΝΗΣΙΝ: 2-9-2014 (Επικαιροποιημένο 24-2-2016). Βακχείου του Απολλωνιαδίτου

Εισαγωγή

Μετά τον ξαφνικό θάνατο της μητέρας μου από την οποία δεν πήρα συνέντευξη για τα οικογενειακά θέματα και φυσικά ελάχιστες οι πληροφορίες για το καΐκι (το όνομά του Ά. Νικόλαος) του παππού μου πατέρα της Γιάννη Γερακόπουλου, το 2012 έκανα δύο ταξίδια στην Αλεξανδρούπολη για να πάρω πληροφορίες από τον θείο μου Στράτο και υιό του παππού μου. Στα δύο χρόνια ανέλαβα υποχρεώσεις να βρω το καΐκι σε φωτογραφίες και άλλες πληροφορίες γι’ αυτό, στο ταξίδι το 2014, αλλά και τον Ιούλιο 2015 που έκανα ένα νέο ταξίδι στην Αλεξανδρούπολη. Από τα νεότερα στοιχεία που συνέλεξα και την αξιολόγηση τους, έχω να καταγράψω τα παρακάτω στοιχεία που αφορούν το καΐκι Αλαμάνα όπως το αποκαλούσαν αντί του Α. Νικόλαος και δημιούργησε σύγχυση στην αναζήτηση του (ιδιοκτησίας του παππού μου καπετάνιου Γιάννη Γερακόπουλου του Απολλωνιαδίτου) όπως συνήθιζε να το αποκαλεί ο ίδιος και άλλοι γνωστοί του. Παρά το γεγονός ότι ως κοινή ονομασία του καϊκιού από τον παππού μου και άλλους γνωστούς που τον γνωρίζανε αποκαλείτο Αλαμάνα το όνομά του ήταν Άγ. Νικόλαος. Τα χαρακτηριστικά με πολύ καλή αξιοπιστία σε γενικές γραμμές είναι τα παρακάτω και ευρίσκονται σε διαρκή επικαιροποίηση, καθότι τα στοιχεία από διαφόρους ήταν σε ορισμένα σημεία αντιφατικά. Αντιφατικά λόγω της μικρής ηλικίας των μαρτύρων εκείνης της εποχής και της ελλιπούς πληροφόρησης στοιχείων εκ μέρους του παππού μου. Από τα στοιχεία που συνέλεξα και ιδιαιτέρως τον θείο μου Στράτο οδηγούμαι στα παρακάτω δεδομένα που αφορούν το καΐκι του παππού μου.

Γενικά

Εμπορικά καΐκια στην Αλεξανδρούπολη από τα στοιχεία που συνέλεξα πριν την κατοχή, στην διάρκειά της και λίγο μετά ήταν αυτό του παππού μου το Ά. Νικόλαος-Αλαμάνα σκαρί Γατζάο εμπορικό μονοκάταρτο μήκους 18 μέτρα με ιστιοφορία μπούμα και φλόκο, μεταφορικής ικανότητας ωφέλιμου φορτίου εξ’ υπολογισμού 85 τόνων, ένα δεύτερο αυτό του αδερφού του το δικάταρτο Ά. Δημήτριος εμπορικό σκαρί Γατζάο 4-5 μέτρα μακρύτερο δηλαδή μήκους 22 μέτρα μεταφορικής ικανότητας ωφέλιμου φορτίου 90-100 τόνων, ένα τρίτο το Τρείς Φίλοι των Μανωλίκα μονοκάταρτο εμπορικό σκαρί Πέραμα μεταφορικής ικανότητας ωφέλιμου φορτίου 50 τόνων το οποίο έκανε και δρομολόγια Αλεξανδρούπολη Σαμοθράκη και ένα τέταρτο δικάταρτο κάποιου εκ Σαμοθράκης του οποίου ο υιός του έγινε μετά γνωστός γιατρός στην Αλεξανδρούπολη. Μετά το 1949 κατασκευάσθηκε το Μανωλίκας ΝΑ40 εμπορικό σκαρί Πέραμα δικάταρτο με δύο φλόκους και ιστιοφορία μπούμα μήκους 25 μέτρα μεταφορικής ικανότητας ωφέλιμου φορτίου 100-110 τόνων. Τα δύο καΐκια Ά. Νικόλαος-Αλαμάνα και Ά. Δημήτριος δέσποζαν στην εμπορική ζωή του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης προπολεμικά αλλά και κατά την διάρκεια της κατοχής και ολίγο μετά. Δένανε στο μέσο αριστερά του μόλου του μικρού λιμανιού όπως κατεβαίνουμε ευθεία την κατηφόρα για το λιμάνι από την πόλη.

Το καΐκι Α. Νικόλαος-Αλαμάνα ιδιοκτησίας του παππού μου του Καπετάνιου Γιάννη Γερακόπουλου του Απολλωνιαδίτου θα πρέπει να κατασκευάσθηκε στον Βόλο περί το 1922-23 και όχι Αλεξανδρούπολη ή Απολλωνιάδα Μ. Ασίας όπως διαδόθηκε. Ήταν σκαρί Γατζάο μονοκάταρτο με φλόκο, μήκος καϊκιού χωρίς το μπαστούνι περίπου 18 μέτρα, πλάτος περίπου 5,5 μέτρα, αφόρτωτο κάθετο ύψος πλώρης περίπου 3,5 μέτρα, ύψος στο μέσον του καϊκιού περίπου 2,2 μέτρα και μεταφορικής ικανότητας ωφέλιμου φορτίου περίπου 85 τόνων εξ’ υπολογισμού. Χρησιμοποιήθηκε από 1924 έως 1936 με πανιά ως εμπορικό καΐκι στο Αιγαίο με Καπετάνιο τον παππού μου, από 1936 έως 1941 ως φορτηγίδα-μαούνα στο λιμάνι Αλεξανδρούπολης, από 1941-1946 με μηχανή μονοκύλινδρη Bolider Σουηδίας 20 ίππων και πανιά μπούμα με φλόκο ως εμπορικό καΐκι στο Αιγαίο με Καπετάνιο τον παππού μου Γιάννη Γερακόπουλο, μετά δε την κατοχή από 1946 έως 1950-55 περίπου ως φορτηγίδα-μαούνα στην Αλεξανδρούπολη. Το καΐκι ταξίδευσε έως Σάμο, Κρήτη, Μυτιλήνη, Λήμνο, Πειραιά, Ά. Όρος, Καβάλα, Θάσο και σε άλλα λιμάνια του Αιγαίου πελάγους. Το άνω μέρος του είχε χρώμα γκρι και το κάτω στα ύφαλα καφέ-μπορντό. Συνήθως το καΐκι έδενε στο ίδιο μέρος του λιμανιού πριν την κατοχή δίπλα με το αδελφό του καΐκι Ά. Δημήτριος το οποίο εμβολίσθηκε μετά την κατοχή έξω από την Εύβοια νύκτα από μια τράτα. Στις 18 Απριλίου 2012 μετά από πολλές προσπάθειες μεταφυσικής επικοινωνίας με τον παππού μου να με οδηγήσει σε ασφαλή συμπεράσματα , πριν το αναγνωρίσω είδα σε όνειρο τον παππού μου να μου λέει σε σχετική ερώτησή μου τον αριθμό του ΝΑ του καϊκιού μετά επιτάσεως 1, 1 (ΝΑ1 ή ΝΑ11;) δείχνοντας μου ένα αριθμό κάπως 1,1..3 8 και να δείχνει το καΐκι του λέγοντας νάτο-νάτο δεν το βλέπεις μπροστά σου είναι και το είδα όπως ήταν το αληθινό (το διαπίστωσα αφού το εντόπισα το καΐκι μετέπειτα) να ξαρματώνεται στον Ταρσανά Αλεξανδρούπολης. Από μετέπειτα προσπάθειές μου 2 ετών 2012-2014 σε ιστοτόπους της Αλεξανδρούπολης και σε φωτογραφεία με φωτογραφίες παλαιών καϊκιών στο λιμάνι και την βοήθεια του θείου μου Στράτου αναγνωρίσθηκε το καΐκι και είναι αυτό της παρακάτω φωτογραφίας ΑΛΑΜΑΝΑ Α αριστερά ως φορτηγίδα με (ΝΑ 1) και δίπλα το καΐκι με το αριθμό (ΝΑ 38) όπως στο όνειρο που είδα, στο μέρος του λιμανιού που έδενε. Σε μια άλλη φαίνεται να αρματώνεται από μαούνα σε καΐκι στη κατοχή περί το φθινόπωρο του 1941 στο λιμάνι Αλεξανδρούπολης όπως και πράγματι συνέβη ακριβώς την εποχή εκείνη στο ίδιο μέρος την οποία επισυνάπτω παρακάτω φωτογραφία ΑΛΑΜΑΝΑ Β. Στην πρύμνη με μαύρα ρούχα και μαντίλα η προγιαγιά μου ΑΓΓΕΛΙΝΑ περίπου 80 ετών, στην κουπαστή προς την πρύμνη του καϊκιού με τα πόδια προς τα έξω κάθεται και τρώει σταφύλι ο θείος μου Στράτος 13-14 ετών και στο μέσο του καϊκιού όρθιος με τα χέρια πίσω ως συνήθως και τσιγάρο στο στόμα, ο παππούς μου περίπου 50 ετών, Ο ΚΑΠΕΤΑΝΙΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΕΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Ο ΑΠΟΛΛΩΝΙΑΔΙΤΗΣ.

Αλαμάνα Α

Αλαμάνα Β

Στοιχεία

1. Το εν λόγω καΐκι ήταν σκαρί Γατζάο, μονοκάταρτο με φλόκο, μήκος καϊκιού χωρίς το μπαστούνι περίπου 18 μέτρα, πλάτος περίπου 5.5 μέτρα, αφόρτωτο κάθετο ύψος της πλώρης 3,5 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας με ευθεία κλίση προς τα πίσω 0,8-1 μέτρα εσοχή στο κάτω μέρος, ύψος στο μέσο του καϊκιού αφόρτωτο περίπου 2,2 μέτρα και μεταφορικής ικανότητας ωφέλιμου φορτίου περίπου 85 τόνων εξ’ υπολογισμού. Η ακραία γραμμή της πλώρης ήταν ευθεία με κλίση προς τα πίσω και εσοχή 0,8-1 μέτρα στο κάτω μέρος. Το άνω μέρος του είχε χρώμα γκρι και το κάτω από την θάλασσα στα ύφαλα καφέ-μπορντό.

2. Το κατάρτι είχε ύψος 12-14 μέτρα και το μπαστούνι εμπρός στην πλώρη μήκος 3-4 μέτρα. Σκάλες υπήρχαν και από τις δύο πλευρές του καταρτιού. Το χρώμα του καταρτιού του μπαστουνιού και των μπράτσων της μπούμας ήταν κανελί.

3. Διαφορά ύψους πλώρης και μέσου καϊκιού ήταν 1-1,20 μέτρα. Διαφορά βυθίσματος στο μέσο αφόρτωτου και φορτωμένου με μέγιστο φορτίο περίπου 1,20 μέτρα.

4. Τα όκια πλώρης ήταν πάνω από το κατάστρωμα. Ήταν σε απόσταση 0,70-0,80 μέτρου από την πλώρη. (Δεν είχε όκια πρύμνης).

5. Μπαμπάδες είχε από δύο σε κάθε πλευρά του καϊκιού στην πλώρη και την πρύμνη. Συνολικά οκτώ. Απείχαν περίπου 1 μέτρο από πλώρη-πρύμνη, αντίστοιχα μεταξύ τους 0,4 μέτρου και ύψος πάνω από την κουπαστή 0,4 μέτρου.

6. Είχε ένα ζωνάρι εξωτερικά στο ύψος 0,7 μέτρου από την κουπαστή. Ύψος κουπαστής από το κατάστρωμα περίπου 0,7 του μέτρου.

7. Είχε μία άγκυρα σχήματος Τ με σιδηρά αλυσίδα με κρίκους σχήματος θ μήκος κρίκου 12-15 εκατοστά στη μία πλευρά του καϊκιού συνήθως αριστερή πλευρά όπως το βλέπουμε με την πλάτη στη πρύμνη που άλλαζε όμως πλευρά ανάλογα με τις συνθήκες.

8. Με πλήρες φορτίο το καΐκι βυθιζότανε επί πλέον 1-1,20 μέτρα και έμενε υπόλοιπο ύψος από την θάλασσα 0,8-1 μέτρο.

9. Το φθινόπωρο του1941 ο παππούς το ανακαίνισε και το αρμάτωσε και πάλι μέσα στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης και το μετέτρεψε από μαούνα σε καΐκι.

10. Με την ανακαίνιση απέκτησε μηχανή μονοκύλινδρη Bolider Σουηδίας 20 ίππων με προπέλα τριών πτερύγων διαμέτρου περίπου 60-70 εκατοστά κατάρτι κλπ ξάρτια. Η πόρτα για την είσοδο στη μηχανή ήταν δεξιά στην πίσω πλευρά του σκέπαστρου της μηχανής που ήταν χαμηλό ύψος 1 μέτρο και η θυρίδα πήγαινε αριστερά. Το νερό της ψύξης της μηχανής έβγαινε από δεξιά. Επί του σκεπάστρου της μηχανής υπήρχε η πυξίδα πλοήγησης σε μπρούτζινο κυλινδρικό περικάλυμμα διαμέτρου περίπου 13 εκατοστά και ύψος 10 εκατοστά εντός ξύλινου κιβωτίου. Η πυξίδα ήταν κυκλικός δίσκος διαμέτρου 12 εκατοστά με την διάκριση των κατευθύνσεων επιπλέουσα εντός υγρού σε πλωτήρα με κατάλληλη ανάρτηση 4 σημείων για να παραμένει επίπεδη όποια κλίση και αν έπαιρνε το καΐκι.

11. Το καΐκι έδενε στο ίδιο σημείο στο μέσο του μόλου αριστερά στο μικρό λιμάνι Αλεξανδρούπολης όπως κατεβαίνουμε από την πόλη ευθεία. Στη εν λόγω θέση έδενε το Ά. Νικόλαος-Αλαμάνα, το Ά. Δημήτριος και αυτό του Σαμοθρακίτη σπανίως όμως εμφανιζότανε αυτό εκεί.

12. Το τελευταίο ταξίδι του καϊκιού έγινε Αλεξανδρούπολη Καβάλα περί το 1946.

Έως σήμερα αυτά είναι τα πλέον αξιόπιστα στοιχεία τα οποία συνέλεξα, επικαιροποιημένα έως σήμερα 24-2-2016.

Κριτική-Συμπεράσματα

Αλαμάνα1: Το καΐκι που φαίνεται στο κέντρο λίγο δεξιά, μέσου γκρι τόνου ομοιάζει με το καΐκι του παππού χωρίς μπαμπάδες η πλώρη του είναι ευθεία καλυπτόμενη μερικώς από ένα μικρότερο με λευκό πανί με ιστιοφορία πένα και στην πρύμνη πίσω από ένα μαύρο. Πρέπει να είναι μετά την κατοχή περί το1947 και όχι η ημερομηνία 1927 που δηλώνεται στη φωτογραφία. Η Ελληνική σημαία κυματίζει στον ιστό του Λιμεναρχείου. Ομοιάζει με το Ά. Νικόλαος-Αλαμάνα έχει μεγάλο όκιο πάνω από το ζωνάρι να περνάει η αλυσίδα της άγκυρας αλλά μάλλον δεν είναι αυτό.

Αλαμάνα 2: Λίγο μετά την κατοχή 1945-46 όπως προκύπτει από το ύψος των δένδρων και τα κτίρια. Διακρίνεται ο ιστός με την σημαία να μη κυματίζει έξω από το Λιμεναρχείο. Στο βάθος αριστερά μόλις διακρίνεται σκουρόχρωμη η πλώρη με μεγάλο όκιο πλώρης να περνά η αλυσίδα και πάνω από το ζωνάρι. Αυτό δυνατόν να είναι το καΐκι Ά. Νικόλαος-Αλαμάνα του παππού μου.

Αλαμάνα 3: Μετά από έλεγχο της φωτογραφίας αυτής από τον θείο μου το καΐκι του παππού μου πρέπει να είναι το τρίτο από αριστερά με αριθμό το 1. Αυτό έδειξε από την αρχή ο θείος μου Στράτος. Ο γείτονας Κώστας Σταυρακούδης που ταξίδευσε με αυτό έδειξε και αυτός στο τέλος το ίδιο. Οι μαρτυρίες του Αλέκου Σταυρακούδη (γνωστού και ως Μπατίρης) αδερφός του ανωτέρω Κώστα Σταυρακούδη αλλά και μαρτυρίες ετέρων παλαιών. Από τις διαστάσεις που προκύπτουν από αναλογικές μετρήσεις με αναφορά την μικρή βάρκα που υπάρχει δίπλα τους το ύψος της πρύμνης της οποίας είναι 50-60 εκατοστά υπολογίζονται κάθετο ύψος πλώρης για το τρίτο το Ά. Νικόλαος-Αλαμάνα περίπου 3,5 μέτρα μέγεθος που συμφωνεί με τα στοιχεία των μαρτύρων και ομοιάζει με την πλώρη του καϊκιού της προηγούμενης φωτογραφίας Αλαμάνα 2

Αλαμάνα 4: Την ημέρα που μπαίνουν οι Βούλγαροι στη Αλεξανδρούπολη. Αυτό γράφει ο υπότιτλος της φωτογραφίας. Τα δύο καΐκια Ά. Νικόλαος-Αλαμάνα και Α. Δημήτριος ήταν το ίδιο σκαρί Γατζάο. Το καΐκι με το 8; είναι μάλλον το Α Δημήτριος αλλά δεν αποκλείεται να είναι το Ά. Νικόλαος. Υπάρχουν αμφιβολίες και ερωτηματικά ποιο είναι το καΐκι με τον αριθμό 8 λόγω της θέσης των μπαμπάδων και της γενικής εικόνας της πρύμνης σε σχέση με το Αλαμάνα Β.

Αλαμάνα 5: Το παραπλεύρως ασημοφιλντισένιο σε μικροκατασκευή καΐκι είναι κατά το δυνατόν πιστό αντίγραφο υπό κλίμακα 1:100 του πραγματικού καϊκιού Άγ. Νικόλαος-Αλαμάνα ιδιοκτησίας του παππού μου του Καπετάνιου Γιάννη Γερακόπουλου του Απολλωνιαδίτου κατασκευασμένο από εμένα τον εγγονό του Βακχείο τον Απολλωνιαδίτη Βασίλειο Διαμαντάκη από πληροφορίες κυρίως του θείου μου και υιού του Στράτου, ο οποίος εργαζότανε ως μηχανικός στο καΐκι αυτό κατά τα τελευταία 2-3 έτη, κατασκευασμένο εσωτερικά από συμπαγές ξύλο πυξαριού, επενδυμένο από φίλντισι, αρματωσιά, άλμπουρο, μπαστούνι, μπράτσα κλπ ξάρτια από ασήμι και φανάρια από φυσικά διάφανα πολύτιμα πετράδια ρουμπινιού και σμαραγδιού.

Αλαμάνα 6: Το καΐκι Α. Νικόλαος-Αλαμάνα με τον παππού μου τον Καπετάνιο Γιάννη Γερακόπουλο τον Απολλωνιαδίτη στο μέσον με τα χέρια πίσω και τσιγάρο στο δεξιό πλευρό του χείλους του, τον θείο μου Στράτο να κάθεται προς την πρύμνη στην κουπαστή και να τρώει σταφύλι κρατώντας στο αριστερό χέρι (προφανώς από τα αμπέλια που καλλιεργούσε συγχρόνως ο παππούς μου) και στην πρύμνη με μαύρα ρούχα και μαντίλα η προγιαγιά μου Αγγελίνα. Είναι μάλλον φθινόπωρο 1941. Οι μάρτυρες πιστοποιήσανε ότι αυτό το καΐκι είναι πράγματι το καΐκι Ά. Νικόλαος-Αλαμάνα του παππού μου τις ημέρες που το ανακαινίζανε εκ νέου σε αξιόπλοο εμπορικό στην συγκεκριμένη θέση του μικρού λιμανιού της Αλεξανδρούπολης.

Από όλα τα ανωτέρω εντεθέντα στοιχεία και αποδείξεις αλλά και η πιστοποίηση των μαρτύρων εν ζωή ευρισκομένων, του σημαντικότερου θείου μου ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, των γειτόνων αδερφών ΚΩΣΤΑ και ΑΛΕΚΟΥ ΣΤΑΥΡΑΚΟΥΔΗ κλπ ετέρων μαρτύρων μας οδηγούν με βεβαιότητα 100% ότι αυτό το ανωτέρω εικονιζόμενο ευρισκόμενο σε κατάσταση αρματώματος καΐκι είναι αυτό το ίδιο το καΐκι Α. ΝΙΚΟΛΑΟΣ-ΑΛΑΜΑΝΑ του ΠΑΠΠΟΥ ΜΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΓΕΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΙΑΔΙΤΟΥ.

Σημείωση: Όσοι γνωρίζουν στοιχεία για το καΐκι Ά. Νικόλαος-Αλαμάνα πού είχε έδρα την Αλεξανδρούπολη του Καπετάνιου Γιάννη Γερακόπουλου του Απολλωνιαδίτου και τον ίδιο, ή έχουν φωτογραφίες και άλλα σχετικά για το καΐκι και τον ίδιο, ας επικοινωνήσουν μαζί μας στο τηλέφωνο του ιστοτόπου 6984216530, ή με e-mail: στη Δ/νση: bakxeios@otenet.gr και θα αμειφθούν.

Βακχείος ο Απολλωνιαδίτης-Βασίλειος Μ. Διαμαντάκης