ΕΚΤΑΚΤΟΝ ΑΡΘΡΟN

ΤΑΞΙΔΙΩΤΙΚΟ ΣΤΗΝ ΑΠΟΛΛΩΝΙΑ ΤΟΥ ΒΙΘΥΝΙΚΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ

ΑΘΗΝΗΣΙΝ: 28 Ιανουαρίου 2013. (23-1-2016)

Βακχείου του Απολλωνιαδίτου

Μετά τον θάνατο του πατέρα μου Μιχαήλ στις 24/1/2005 ο οποίος γεννήθηκε 1-1-1914 στους Ελιγμούς Μουδανιών της Μικράς Ασίας, και τον

Οδός Ορεστιάδος Απολλωνιάδας Αλεξανδρούπολης. Αριστερά του κάρου η οικία του παππού μου του καπετάνιου Γιάννη Γερακόπουλου όπου γεννήθηκα εγώ ο καθιστός και μικρότερος της παρέας στο κέντρο κάτω

ξαφνικό θάνατο της μητέρας μου Αγγελικής στις 30/4/2011 ι οποία γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη στις 24-5-1924 στην Αλεξανδρούπολη καταγόμενη οικογενειακά από την Απολλωνιάδα της Μικράς Ασίας δεν αποκόμισα ούτε και κατέγραψα στην μνήμη μου τα σχετικά με τα οικογενειακά πατρογονικά θέματα της μητέρας μου. Τον πατέρα μου από ενωρίς τον έπεισα και έγραψε αναλυτικά για τα θέματα της οικογένειάς του και τα της προσφυγιάς του. Η μητέρα μου παρά την επιμονή μου να γράψει κάτι δεν το έκανε. Ο ξαφνικός της θάνατος, μου στέρησε την δυνατότητα να της πάρω συνέντευξη. Έτσι αποφάσισα να κάνω ένα ταξίδι στην γενέτειρά μου Αλεξανδρούπολη στα τέλη Μαΐου 2012 και να συζητήσω με τον θείο μου Στράτο τον αδερφό της μάνας μου για τον παππού τον Καπετάν Γιάννη Γερακόπουλο και την γιαγιά μου την Δέσποινα Γερακοπούλου και για το εμπορικό καΐκι Αλαμάνα (Α. Νικόλαος) του παππού μου του καπετάν-Γιάννη Γερακόπουλου στο οποίο ήταν και καπετάνιος. Το είχα ακούσει να το συζητά ο παππούς μου αλλά όχι λεπτομέρειες. Ο θείος μου έφηβος χειριζότανε την μηχανή του στην διάρκεια της κατοχής και το γνώριζε πολύ καλά. Το έχω εντοπίσει άγνωστο ανάμεσα στις φωτογραφίες του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης λίγο πριν το πόλεμο σε φωτογραφία του 1937 ξαρματωμένο ως φορτηγίδα-μαούνα και αρματούμενο και πάλι για ταξίδια με μηχανή το 1941. Τα στοιχεία που μου έδωσε ήταν αναλυτικότατα και μαζί με άλλα σχεδίασα το καΐκι. Επί πλέον πήρα και στοιχεία για το άλλο δικάταρτο καΐκι που είχανε μαζί με τον αδερφό του παππού μου τον καπετάν Βασίλη το Α. Δημήτριος. Και τα δύο καΐκια ήταν σκαριά Γατζάο, εμπορικά και μεταφέρανε εμπορεύματα μέσα στο Αιγαίο πέλαγος. Το Αλαμάνα το 1946 σταμάτησε σαν εμπορικό και χρησιμοποιήθηκε σαν φορτηγίδα-μαούνα για φορτοεκφόρτωση των μεγάλων πλοίων που δεν μπορούσαν να μπούνε στο μικρό λιμάνι της Αλεξανδρούπολης τότε. Το Α. Δημήτριος βυθίστηκε το 1946-48 σε σύγκρουση με τράτα νύκτα έξω από την Χαλκίδα και ευτυχώς το πλήρωμά του σώθηκε. Εκεί πληροφορήθηκα ότι προγραμματίσθηκε εκδρομή στην Απολλωνιάδα της Μ. Ασίας για το τέλος Ιουλίου. Δεν έχασα την ευκαιρία και αφού δήλωσα συμμετοχή επανήλθα στην Αθήνα.

Στην παραπάνω φωτογραφία διακρίνονται όρθιοι στην τρίτη πίσω σειρά από αριστερά, ο Χρυσάφης, ο Σοφοκλής (αδερφός του Αλέκου), ο Κώστας (αδερφός του Αλέκου), ο Λεωνίδας και ο υψηλός αδέρφια του Χρήστου, ο Χρήστος ο παγωτατζής, ο Αλέκος (ο Πασίγνωστος Μπατίρης) με το μπουζούκι του, ο Κούτουκας, ο Γιώργος, υπό διερεύνηση ο κύριος με το λευκό ρεμπούμπλικο, πιθανόν η μητέρα μου με το καπέλο του παππού μου ή ο παππούς μου γιατί φορούσε ακριβώς το ίδιο το καλοκαίρι. Δεύτερη σειρά όρθιοι από αριστερά η Στέλλα, η Αλεξάνδρα (κόρες του Χρυσάφη), ο Τριαντάφυλλος, ο Νικολής, ο Στρατάκος (γιος του Γιώργου), ο Λάκης-Περικλής (γιος του Γιώργου), και υπό διερεύνηση το άγνωστο παιδί, ίσως ο Μανώλης. Στη πρώτη σειρά, ο ξυπόλητος, καθιστός εμπρός στο κέντρο και μικρότερος της παρέας είμαι εγώ, ο Βακχείος ο Απολλωνιαδίτης. Τα τρία αδέρφια είχαν τα παγωτά ΑΣΣΟΣ. Με τη γνωστή αναγγελία -παγωτά ο Άσσος με τα κόκκινα- γιατί η λέξη ΑΣΣΟΣ είχε κόκκινο χρώμα. Το παγωτατζίδικο ήταν στη γωνία δεξιά και πίσω του φωτογράφου. Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη στη διασταύρωση Ορεστιάδος και Βιζυηνού 19-8-1952. Πίσω αριστερά στη φωτογραφία διακρίνεται μερικώς το σπίτι του παππού μου του καπετάν-Γιάννη του Απολλωνιαδίτη όπου γεννήθηκα, με την διακρινόμενη σούστα-αμάξι της φωτογραφίας, που είχε αφ’ ότου άραξε το καΐκι του Αλαμάνα περί το 1946. Οι ξυπόλητοι αποτελούσαμε το ξυπόλητο τάγμα της Απολλωνιάδος κατ’ αντιστοιχία προς το ομώνυμο κινηματογραφικό έργο της κατοχής «Το ξυπόλητο τάγμα». Η σημείωση είναι δική μου.

Επειδή δεν υπήρχαν φωτογραφίες και παρά τις προσπάθειες μου δεν βρήκα τίποτα, επί πλέον ένας πίνακας του καϊκιού που υπήρχε στο πατρογονικό σπίτι του παππού μου κλάπηκε, θεώρησα σκόπιμο ότι έπρεπε να το ζωγραφίσω καθότι ασχολούμαι με ζωγραφική και να φέρω στο φως τα καΐκια αυτά. Τελικά ζωγράφισα περί τους15 πίνακες και συνεχίζω των δύο καϊκιών 12 της Αλαμάνας στο οποίο ήταν καπετάνιος ο παππούς μου ο καπετάν Γιάννης και του άλλου του δικάταρτου Α. Δημητρίου στο οποίο ήταν καπετάνιος ο αδερφός του ο καπετάν Βασίλης και να τους χαρίσω ενθύμιο στα παιδιά τα εγγόνια τους και τα παιδιά μου. Ο χρόνος ήταν περιορισμένος προκειμένου να τα παραδώσω τέλη Ιουλίου με την επιστροφή μου και πάλι στην Αλεξανδρούπολη για το ταξίδι στην Απολλωνιάδα. Ο χρόνος εξοικονομήθηκε σε βάρος της αναδόμησης του ιστοτόπου μου. Κατάφερα να ανταποκριθώ στις υποχρεώσεις μου με πολλά ξενύχτια αλλά έμειναν ημιτελείς οι δικοί μου πίνακες. Ήταν ένας φόρος τιμής για τον παππού τον καπετάν Γιάννη όπως άκουγα να το αποκαλούν στην Αλεξανδρούπολη οι συμπολίτες του. Εγώ δεν τον γνώρισα έτσι αλλά σαν μικροέμπορο και αμπελουργό από το επάγγελμα που εξάσκησε πετά τα 60 του χρόνια, αφότου το καΐκι άραξε.

Το εμπορικό καΐκι Αλαμάνα του παππού μου καπετάνιου Γιάννη Γερακόπουλου. Αναπαράσταση στο Μικρό Λιμάνι της Αλεξανδρούπολης.

Το εμπορικό καΐκι Αλαμάνα του παππού μου καπετάνιου Γιάννη Γερακόπουλου.

Αναπαράσταση στην φουρτούνα που τους βρήκε το 1943-44 έξω από τη Θάσο στην διαδρομή Θάσο Καβάλα

Τέλος Ιουλίου πάλι στην Αλεξανδρούπολη τώρα για το ταξίδι στη Απολλωνιάδα της Μικράς Ασίας. Έπρεπε να γίνει και έπρεπε να βγάζω φωτογραφίες με το αριστερό χέρι και βίντεο με το δεξί συγχρόνως. Μεγάλη η ταλαιπωρία και η κούραση αλλά ανταμειφθήκαμε γιατί βρήκαμε τα σπίτια των γονέων της μάνας μου στην Απολλωνιάδα και των γονέων του πατέρα μου στους Ελιγμούς. Λόγω Διεθνών Συμφωνιών επειδή όλα θεωρούνται διατηρητέα ομολογώ ότι τα βρήκαμε σε καλή κατάσταση. Οι απλοί Τούρκοι καλοσυνάτοι, συζητήσιμοι εξυπηρετικοί και πολύ οικείοι. Νομίζω ίσως η μόνη εξαίρεση η οικία του παππού μου του καπετάν Γιάννη Γερακόπουλου ευρισκόμενη στο κέντρο της Απολλωνιάδας σε περίοπτη θέση το υψηλότερο σημείο, το κατεδαφίσανε και στη θέση του κτίσθηκε ένα δημόσιο οίκημα μάλλον το τουρκικό σχολείο της πόλης. Δεδομένου ότι υπήρξαν κακά προηγούμενα και αλισβερίσια, μάλλον έγινε επί τούτου και όχι πάντως τυχαία. Όλα καλά, επιστρέψαμε στην Αθήνα και αμέσως προκύψανε θέματα υγείας και τρεχάματα σε νοσοκομεία συγγενικού προσώπου. Διακοπές, επιστροφή Σεπτέμβριο στην Αθήνα, αλλά με επιδείνωση της υγείας του συγγενούς μου και διάγνωση καλπάζουσα την επάρατη και τρεχάματα και πάλι σε νοσοκομεία. Τελικά εντός 10 ημερών δεν αποφεύχθηκε το μοιραίο. Κάποιες υποχρεώσεις μου και άλλες σχετικές με το ταξίδι στην Απολλωνιάδα και τις συνεντεύξεις με κρατήσανε δέσμιο χωρίς να έχω χρόνο για τον ιστότοπο. Αρχές Οκτώβρη άρχισε η αναδόμηση εκ νέου του Ιστοτόπου. Πολλοί συμπολίτες μου και άλλοι μου εκφράσανε παράπονα. Αλλά τους υποσχέθηκα ότι θα το ξεπληρώσω επανερχόμενος δριμύτερος και νομίζω τήρησα την υπόσχεσή μου.

Στους ιστοτόπους που είναι ανηρτημένοι στο διαδίκτυο για την Αλεξανδρούπολη η συνοικία και οι κάτοικοί της Απολλωνιάδας έχουν εξέχουσα θέση. Κάπου εκεί μέσα ευρίσκομαι και εγώ μικρός. Είναι αξιόλογοι ιστότοποι και πολύ καλή δουλειά. Σε οικοδομικό τετράγωνο 200 επί 200μέτρα όπου μεγάλωσα υπήρξαν περί τους 10 καραβοκύριδες-καπεταναίοι εμπορικών και αλιευτικών τρατών, εκτός των άλλων 30 μοτοριών και μικρών αλιευτικών των παραλίων. Όλα στη Απολλωνιάδα η πλειονότητα, η μεγαλύτερη συγκέντρωση καϊκιών-μικρών αλιευτικών της Αλεξανδρούπολης. Θεωρώ πρέπον ο Δήμος να τους τιμήσει με μετονομασία μιας οδού της Απολλωνιάδας σε οδό Καραβοκυραίων ή σχετική άλλη ονομασία, σαν ελάχιστη τιμή.

ΑΠΟΛΛΩΝΙΑΔΑ-ΑΠΟΛΛΩΝΙΑ ΕΝ ΡΥΝΔΑΚΩ

Η Βενετία της Ανατολής

Απολλωνιάδα 1: Γενική άποψη της πόλης καταγωγής της μητρός μου Αγγελικής.

Η κωμόπολη Απολλωνία ή Απολλωνιάς βρίσκεται δυτικά της Προύσας κτισμένη σε βραχώδη χερσόνησο, στη μέση της ομώνυμης λίμνης της Απολλωνίας.

Για την ίδρυση και ονομασία της μιλούν ο Ηρόδοτος, Θουκυδίδης, Αριανός, Στράβων, Πλούταρχος, Πολύβιος και Φραντζής.

Η Απολλωνιάδα ήταν παλαιά πόλη και αριθμεί ζωή 3.000 χρόνων. «Απολλωνία εν Ρυνδάκω» την αναφέρει ο ιστορικός και γεωγράφος ΣΤΡΑΒΩΝ. Η δε λίμνη της βρίσκεται μεταξύ της Προποντίδας και των βορείων κλιτύων του Μυσίου Ολύμπου ή Βιθυνικού, με περιφέρεια 40 χλμ. Επικοινωνεί με τη θάλασσα του Μαρμαρά.

Σήμερα σώζονται τείχη και πύργοι που φέρουν επιγραφές, όπως «ΚΑΙΣΑΡ ΤΡΑΪΑΝΟΣ ΘΕΟΣ ΘΕΩΝ ΥΙΟΣ ΑΝΕΒΗΚΕ ΤΗ ΠΟΛΕΙ». «ΜΗΝΟΦΑΝΗΣ ΑΠΟΛΛΩΝΙΟΥ ΖΩΝ ΕΑΥΤΩ». Στη νησίδα ΜΑΝΑΚΟΥΔΑ, υπήρχε ναός του Απόλλωνα, πλουτισμένος με έργα τέχνης και αγάλματα. Κατά τις ανασκαφές του 1906 βρέθηκε άγαλμα Ρωμαίου Στρατηγού, ονομαζόμενο ΠΡΟΥΣΣΟ, χρυσά νομίσματα του βασιλιά Απόλλωνα και άλλα, τα οποία μεταφέρθηκαν και εκτίθενται στο Εθνικό Μουσείο Αθηνών. Την Απολλωνιάδα έκτισε η ΑΠΟΛΛΩΝΙΑΣ, σύζυγος του Ρωμαίου Ατταλού και από απλή πολίτης, λόγω των εξαιρετικών προσόντων της, έγινε βασίλισσα. Κατά την παράδοση, η Απολλωνιάδα είναι αφιερωμένη στο θεό Απόλλωνα και πήρε το όνομά της απ’ αυτόν. Ο Βησσαρίων αναφέρει τον Ρύνδακο ποταμό και την Απολλωνιάδα, καθώς και ότι τα τείχη της Απολλωνιάδας οικοδόμησε ο Τραϊανός, ο οποίος μετέπειτα έκτισε την Τραϊανούπολη, πλησίον των Φερών του Ν. Έβρου. Οχυρωμένη με περιτοίχωμα Ακροπόλεως, προπύργια, πύργους και φρούρια – το ισχυρότερο ονομαζόταν «ΛΟΥΜΠΑΔΙ» - για να αμύνεται στις επιθέσεις από την λίμνη, γι’ αυτό και τα γύρω χωριά το ονόμαζαν «ΚΑΣΤΡΟ». Ο Ιούλιος Καίσαρ, πιστεύοντας ότι καταγόταν από τους Τρώες (σύμφωνα με την Αινειάδα του Βιργίλιου), έκτισε στην δυτική χερσόνησο Μαυσωλείο με κήπους, σπίτια, αγάλματα και εγκατέστησε κατοίκους για να συντηρούν το μνημείο, το οποίο ονόμασε «ΙΟΥΛΙΑΔΑ». Μαζί με την Νικομήδεια, τη Νίκαια και την Κύλικο, υπαγόταν στο βασίλειο της Περγάμου. Άκμασε κατά την ρωμαϊκή εποχή και αυτό μαρτυρεί η επιγραφή «ΠΟΛΙΣ και ΔΗΜΟΣ ΑΠΟΛΛΩΝΙΑΤΩΝ».

Κατά την βυζαντινή εποχή, στους πρώτους χριστιανικούς χρόνους, οι Αυτοκράτορες πρόσεξαν και έδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την περιοχή. Μετά την άλωση της Προύσας (1326), ο σουλτάνος παραχώρησε στους Απολλωνιαδίτες ειδικά προνόμια, με αυτοδιοίκηση και νομισματοκοπείο, γιατί οργάνωσαν και ανέπτυξαν το Ναυτικό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Όπως αναφέρει ο Ρήγας Φεραίος στη «Μεγάλη Χάρτα», στην λίμνη της Απολλωνιάδας επί Ρυνδάκω ποταμού ή «ΑΣΚΑΝΙΑΣ». Υπάρχουν 5-6 νησιά 1. Το μεγαλύτερο νησί, η Απολλωνιάδα. 2. Το νησί του Αγίου Κωνσταντίνου. 3. Το νησί του Αγά 4. Το νησί του Τερζόγλου 5. Το νησί του Κηπούδη και 6. Το νησί η Μανακούδα.

Απολλωνιάδα 2: Τα αρχαία τείχη της πόλης καταγωγής της μητρός μου Αγγελικής.

Το νησί της Απολλωνιάδας έχει έκταση 5 τετρ. χιλμ και απέχει από την θάλασσα 18 μίλια. Η πόλη αριθμούσε 600 Ελληνικές οικογένειες, περίπου 5.000 Έλληνες και 1.000 Τούρκους. Στην Απολλωνιάδα ανήκαν 23 χωριά που βρίσκονται στη απέναντι πλευρά της λίμνης, καθώς και τα κτήματα με τα μορεόδεντρα των Απολλωνιαδιτών.

Η πόλη της Απολλωνιάδας ήταν η πρωτεύουσα της περιοχής, καθώς και το Εμπορικό και Πνευματικό Κέντρο εκείνης της εποχής. Ανήκε διοικητικά στην Προύσσα, στρατιωτικά στο Μιχαλίτσι και θρησκευτικά στην Μητρόπολη της Νικομήδειας. Οι Απολλωνιαδίτες κυκλοφόρησαν δικό τους νόμισμα , όχι γροσίων αλλά παράδων. Το νόμισμα εξυπηρετούσε την οικονομία της κοινότητας και είχε ισχύ στην Προύσα και την Κωνσταντινούπολη. Λειτουργούσαν η Αστική Σχολή το Γυμνάσιο (Παρθεναγωγείο), μέχρι την Τετάρτη (Δ’) Τάξη, το Δημοτικό και το Νηπιαγωγείο. Διδασκόταν Γαλλικά, Αγγλικά και Τούρκικα. Όσοι αποφοιτούσαν από την Αστική Σχολή, είχαν το δικαίωμα να φοιτήσουν σε Ανώτατες Σχολές. Όπως στη Μεγάλη Σχολή του Γένους, την Σχολή της Χάλκης, αλλά και σε Πανεπιστήμια, αλλά και να διορισθούν ως δάσκαλοι, ή να χειροτονηθούν ιερείς. Έτσι έμεινε στην παράδοση ότι η Απολλωνιάδα έβγαλε ναυτικούς, δασκάλους και παπάδες.

Την ευθύνη των σχολείων είχε η Κοινότητα, μέσω των Σχολικών Επιτροπών. Οι σφραγίδες των εκκλησιών και των σχολείων έφεραν χρονολογία το έτος 1825. Υπήρχαν 6 εκκλησίες. 1. Η Μητρόπολη αφιερωμένη στον Ά. Γεώργιο, στο δάπεδο της οποίας (στο ιερό), είχε επιγραφή «ΔΟΥΛΟΝ ΣΟΥ ΝΙΚΗΤΑ ΑΙΑ» ΉΤΟΙ 1018. 2. Του Προδρόμου και Βαπτιστή Ιωάννη, κτισμένη στα θεμέλια βυζαντινής εκκλησίας. 3. Των Ταξιαρχών, πάρα πολύ παλιά με πάρα πολλές τοιχογραφίες. 4. Του Α. Παντελεήμονα, νεότερη στον έξω συνοικισμό. 5. Του Α. Στεφάνου, πάρα πολύ παλιά εκκλησία, εντός υπόγειας σπηλιάς, με πολλές αγιογραφίες. 6. Το παρεκκλήσι της Παναγίας «Τον ΑΡΑΛΟΥΚΙΟΥ» (Λευτέρογλου), όπου υπήρχε εικόνα της, την οποία έφεραν οι Απολλωνιαδίτες και βρίσκεται στην Α. Κυριακή Αλεξανδρούπολης.

Απολλωνιάδα 3: Η γέφυρα της πόλης καταγωγής της μητρός μου Αγγελικής.

Βασική πηγή της οικονομίας της Απολλωνιάδας ήταν η Ναυτιλία. Γεγονός είναι πως το κανάλι του Ρυνδακού ποταμού, η τόλμη, η φαντασία, η εργατικότητα και το κέρδος έκαναν τους Απολλωνιαδίτες δεινούς ναυτικούς, ταξιδιώτες εμπόρους. Ανέπτυξαν ένα στόλο γύρω στα 300 πλεούμενα, μικρά, μεγάλα, διάφορα, ανάλογα με τις ανάγκες της δουλειάς και ταξίδευσαν στην Προποντίδα, στην Μαύρη Θάλασσα, στο Αιγαίο, μέχρι και την Μεσόγειο.

Εκεί (στο κανάλι του Ρυνδάκου), είχαν εγκαταστήσει υπηρεσία που άνοιγε χειροκίνητα την γέφυρα για να φθάνουν στην Προποντίδα. Από εκεί με πανιά, έφθαναν ξημερώματα στην προκυμαία του Γαλατά στην Κωνσταντινούπολη. Ήταν ο ασφαλέστερος και συντομότερος δρόμος. Ίσως και γι’ αυτό οι Απολλωνιαδίτες είχαν επιχειρήσεις στην Πόλη και τακτική επικοινωνία με τον κόσμο της. Όλα τα προϊόντα της περιοχής της Βιθυνίας και κυρίως η φημισμένη ξυλεία του Ολύμπου, μεταφερόταν με αυτά τα πλοία, μέχρι και την Θεσσαλονίκη.

Η αλιεία ήταν μια άλλη πλουτοπαραγωγική πηγή, αφού η λίμνη ήταν ένα απέραντο ιχθυοτροφείο, με μικρά ψάρια του γλυκού νερού και άφθονες καραβίδες περιζήτητες στα μεγάλα εστιατόρια της Πόλης. Το πλεόνασμα των ψαριών παστωνόταν στα ειδικά παστουτζίδικα και μεταφερόταν στις παράλιες πόλεις, στην Βουλγαρία και τον έξω της Μικράς Ασίας κόσμο. Τέλος, το χαβιάρι, από το αυγοτάραχο του κυπρίνου και της τούρνας είχε μεγάλη εμπορική αξία.

Ελιγμοί: Γενική άποψη της πόλης γέννησης του πατρός μου Μιχαήλ.

Η μόνη γεωργική καλλιέργεια ήταν η σηροτροφία. Τα κουκούλια είχαν μεγάλη αξία και η Προύσα ήταν το κέντρο Διεθνούς Εμπορίου Μεταξιού. Για διάστημα 40-50ημερών που εργαζόταν όλη η οικογένεια, στο τέλος της άνοιξης, εξασφάλιζε εισόδημα για πολλούς μήνες. Η μεταφορά των μορεόφυλλων γινόταν με καΐκι. Ο πλούτος της Απολλωνιάδας προσέλκυσε κόσμο και από την άλλη Ελλάδα (τους ανήσυχους Ηπειρώτες, Κρητικούς), Ρώσους και από τα παράλια της Βουλγαρίας. Οι πρώτοι ατμοκίνητοι αλευρόμυλοι (Νούλα) επεξεργαζόταν την πλούσια παραγωγή της γύρω πεδιάδας και έδιναν κάποιο τόνο βιομηχανίας. Ήταν μαζί με τις βιοτεχνίες μεταξωτών μια πρωτοπορία για την εποχή εκείνη.

Όλα αυτά τα εγκατέλειψαν οι πατεράδες μας, οι παππούδες μας, μια αποφράδα ημέρα, στις 29 Αυγούστου 1922 και ήρθαν πρόσφυγες στην Ελλάδα, κυριολεκτικά με την ψυχή στο στόμα. Ρίζωσαν και επέτυχαν όπου εγκαταστάθηκαν. Σήμερα η δεύτερη, τρίτη και τέταρτη γενιά, πρέπει να θυμάται, να μη ξεχάσει ποτέ και να διατηρήσει ζωντανή ανάμνηση την ιστορία των προγόνων μας, αποτείνοντας έναν ελάχιστο φόρο τιμής, σ’ όλους αυτούς που ξεριζώθηκαν, άφησαν πίσω τους μια ολόκληρη ζωή και θυσιάστηκαν για το μέλλον των απογόνων τους.

ΕΞ ΟΛΥΜΠΟΥ ΟΡΜΟΜΕΝΟΣ ΤΩ ΟΛΥΜΠΩ ΑΝΑΒΑΙΝΩ.

Βακχείος ο Απολλωνιαδίτης-Βασίλειος Μ. Διαμαντάκης