ΠΡΟΚΛΟΣ. Επιλογή Βακχείου του Απολλωνιαδίτου.

«ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΑΤΑ ΠΛΑΤΩΝΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ»

Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στη σωστή κατανόηση του κειμένου της ερμηνείας που παραθέτουμε αυτολεξεί από τις εκδόσεις ΄΄ΚΑΚΤΟΣ΄΄ γιατί η Πλατωνική και Νεοπλατωνική εννοιολογία λίγο η πολύ παραποιήθηκε από την χριστιανική η οποία για να υποστηρίξει την «θεολογία» της, έφθασε στα όρια της εννοιολογικής παραχάραξης.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ

ΒΙΒΛΙΟ Α

Α8,16 Αρκετά όμως αυτά για εισαγωγή, είναι αναγκαίο εξάλλου σ΄ εμένα να παρουσιάσω τον τρόπο της παρούσας διδασκαλίας, τι λογής πρέπει να περιμένει κανείς ότι θα είναι, και να προσδιορίσω και την προετοιμασία των όσων πρόκειται να τη παρακολουθήσουν, προετοιμασία με βάση την οποία δεν θα ανταπεξέλθουν κατάλληλα στους δικούς μας συλλογισμούς, αλλά στη «γεμάτη υψηλά νοήματα» και θεϊκά πλατωνική φιλοσοφία. Γιατί ταιριάζει βέβαια και τα είδη των συλλογισμών και η προετοιμασία των ακροατών να είναι τα κατάλληλα ως βάση, όπως ακριβώς και στις ανάλογες τελετές την υποδοχή των θεών την προετοιμάζουν οι ειδικοί σε αυτά, και ούτε πάντοτε τα ίδια, είτε άψυχα αντικείμενα είτε άλλα ζώα είτε ανθρώπους, δεν χρησιμοποιούν για την παρουσία των θεών, αλλά σε κάθε περίπτωση φέρνουν στη συγκεκριμένη τελετή αυτό που από τη φύση τους μπορεί να μετέχει.

Α9,10 Θα είναι, λοιπόν, ο λόγος μου κατ΄ αρχάς χωρισμένος σε τρία μέρη, αρχικά συνοψίζω όλες τις κοινές σκέψεις για τους θεούς, τις οποίες παραδίδει ο Πλάτωνας, και εξετάζω παντού τις σημασίες και τις αξίες των αξιωμάτων, ενδιάμεσα, απαριθμώ όλες τις βαθμίδες των θεών και προσδιορίζω τις ιδιότητες και την πρόοδό τους, σύμφωνα με τον πλατωνικό τρόπο, και όλα τα ανάγω στις θεωρίες των θεολόγων, στο τέλος, πραγματεύομαι τους υπερκόσμιους και εγκόσμιους θεούς που σποραδικά στα Πλατωνικά συγγράμματα έχουν εξυμνηθεί και αποδίδω στα καθολικά γένη των θεϊκών κόσμων την θεώρησή τους.

Α9,20 Σε όλα θα προτιμήσουμε την σαφήνεια, την οργάνωση και την απλότητα από τα αντίθετά τους, μεταφέροντας όσα έχουν παραδοθεί με σύμβολα, στην ευκολονόητη διδασκαλία γι΄ αυτά, ανάγοντας όσα παραδίδονται με εικόνες, στα οικεία τους υποδείγματα, υποβάλλοντας στη δοκιμασία των «υπολογισμών των αιτίων τους» όσα έχουν καταγραφεί με τη μορφή μιας πιο βέβαιης κρίσης, διερευνώντας όσα αποτελούνται από αποδείξεις, «επεξηγώντας» τον τρόπο της αληθείας που κρύβεται σε αυτά και κάνοντάς τον γνωστό στους ακροατές, ανακαλύπτοντας από αλλού το σαφές νόημα όσων είναι καταγεγραμμένα αινιγματικά, όχι από άσχετες υποθέσεις, αλλά από τα πιο γνήσια συγγράμματα του Πλάτωνα, και εξετάζοντας την συμφωνία με την πραγματικότητα όσων από εκεί έρχονται στον νου των ακροατών, από όλα λοιπόν αυτά θα αποκαλυφθεί σε εμάς τον μοναδικό και τέλειο είδος της πλατωνικής θεολογίας, καθώς και η αλήθεια που διατρέχει όλες τις θείες σκέψεις του, και ο μοναδικός νους που παρήγαγε όλη αυτή την ομορφιά του και τη μυστική ανάπτυξη όλης αυτής της θεωρίας

Α 11,1Και τρίτον μετά από αυτά, ας μην είναι ανίδεος από τη Φυσική και από τις κάθε μορφής θεωρίες μέσα στους κόλπους της, και να αναζητήσει μέσα στις εικόνες, όπως πρέπει, τις αιτίες των όντων και για να πορευτεί πιο εύκολα στην ίδια πλέον την φύση των ξεχωριστών και πρωταίτιων υποστάσεων. Ας μην απέχει λοιπόν ούτε από την αλήθεια των αισθητών, την οποίαν αναφέραμε, ούτε, πάλι, από «τις εκπαιδευτικές μεθόδους» και τη μάθηση που προκύπτει από αυτές, γιατί μέσα από αυτά αναγνωρίζουμε ως πιο άυλη τη θεϊκή ουσία.

Α12,1 τα υπό εξέταση θέμα μας λοιπόν είναι τόσο σπουδαίο και ο τρόπος των λογικών συζητήσεων γι΄ αυτήν τέτοιος…. Και να πω ποια θεολογικά πρότυπα ο Πλάτωνας προτείνει και ποια απορρίπτει, για να γνωρίζουμε εκ των προτέρων αυτά και έτσι να κατανοούμε καλύτερα τις αφετηρίες των αποδείξεων σε όσα θα ακολουθήσουν

Α13,7 Όλοι λοιπόν, όπως είπα, τις πιο πρώτες και πιο αυτοτελείς αρχές των όντων αποκαλούν θεούς και θεολογία την επιστήμη που ασχολείται με αυτές….. χαρακτηρίζει όπως έχει ειπωθεί, τον νου πατέρα και αίτιο των σωμάτων και των ψυχών, και γύρω από αυτόν υπάρχουν και ενεργούν όλα όσα αποκτούν ζωή μέσα στις τροχιές και τις ανακυκλώσεις, προχωρά όμως και σε μια άλλη αρχή εντελώς ανεξάρτητη από τον νου, πιο άυλη και πιο μυστική, από την οποία αναγκαστικά πηγάζει η υπόσταση των πάντων, ακόμα και αν μιλήσεις για τα τελευταία όντα,….

Α14,5 Αφού αυτή την πρώτη των πάντων και την ανώτερη του νου αρχή, η οποία είναι κρυμμένη σε απροσπέλαστους χώρους, με θεϊκή έμπνευση η πλατωνική φιλοσοφία ανακάλυψε και παρουσίασε αυτές τις τρεις αιτίες και ενιαίες μονάδες πέρα από τα σώματα, εννοώ την ψυχή, τον πρωταρχικό νου και την ένωση πάνω από τον νου, παράγει από αυτά σαν μονάδες τα αντίστοιχά τους πλήθη, το ενιαίο δηλαδή, το νοητικό και το ψυχικό (γιατί κάθε μονάδα προηγείται μιας σειράς πλήθους συγγενικού με αυτήν), και συνδέει, όπως ακριβώς τα σώματα με τις ψυχές, έτσι λοιπόν και τις ψυχές με τα νοητικά είδη και αυτά τα τελευταία με τις ενάδες των όντων, ενώ όλα επιστρέφουν στην μία Ενάδα, η οποία δεν επιδέχεται συμμετοχή.

Α18,15 Στον «Σοφιστή» εξάλλου συζητώντας διαλεκτικά για το Ον και τη χωριστή υπόσταση του Ενός από τα όντα και διατυπώνοντας απορίες προς τους παλαιοτέρους, αποδεικνύει πως όλα τα όντα είναι εξαρτημένα από την αιτία τους και από το αρχικό Ον, και πως το ίδιο το Ον μετέχει στην ξεχωριστή από όλα Ενάδα, και ότι το Ον έχει δεχτεί τη σφραγίδα του Ενός και δεν είναι το απόλυτο Ένα, καθώς είναι πιο υποβαθμισμένο από το Ένα και είναι ενοποιημένο, χωρίς όμως να είναι πρωταρχικά Ένα. Το ίδιο πάλι και στον «Παρμενίδη» τις προόδους του Όντος από το Ένα και την υπεροχή του Ενός την παρουσιάζει διαλεκτικά με τις πρώτες συζητούμενες υποθέσεις και, όπως ο ίδιος λέει εκεί, με την τελειότατη διαίρεση αυτής της μεθόδου.

Α20, 8 Ο τρόπος ο οποίος επιθυμεί με σύμβολα να δηλώσει τα θεία είναι ορφικός και γενικά σε όσους γράφουν τις μυθολογίες για τους θεούς. Ο τρόπος με εικόνες είναι πυθαγόρειος, επειδή και από τους Πυθαγορείους έχουν εφευρεθεί τα μαθηματικά για την ανάμνηση των θείων και μέσω αυτών, σαν να είναι εικόνες, επιχειρούσαν να μεταβούν σε εκείνα,… . Ο άλλος τρόπος, ο οποίος με θεϊκή έμπνευση αποκαλύπτει αυτούσια την ίδια την αλήθεια των θεών, εμφανίζεται κυρίως στις ανώτερες βαθμίδες μυσταγωγών,… Ο τρόπος εξάλλου που βασίζεται στην επιστημονική γνώση είναι ιδιαίτερος της πλατωνικής φιλοσοφίας

Α27,23 … και γενικά με ποιο τρόπο από τη μια αρχή των πάντων έχει γίνει η πρόοδος των θεϊκών κόσμων προς το πλήθος των εγκόσμιων θεών και πως έχουν συμπληρωθεί τα ενδιάμεσα μεταξύ του Ενός απ΄ τη μια και του πλήρους πλήθους απ΄ την άλλη από τις δημιουργίες των θεών με βάση το ομοιόμορφο και αδιαίρετο υποβιβασμό των καθολικών, δεν θα μπορέσουμε να πούμε

Α31, 23 Και όλα, για να μιλήσω περιληπτικά, τα αξιώματα της θεολογικής γνώσης με πληρότητα εμφανίζονται εδώ και όλοι οι κόσμοι των θείων αποδεικνύεται ότι λαμβάνουν υπόσταση ο ένας αμέσως κάτω από τον άλλον, και τίποτ΄ άλλο δεν έχει υμνηθεί παρά η δημιουργία των θεών και όσων με οποιονδήποτε τρόπο υπάρχουν από την απόρρητη και άγνωστη αιτία των πάντων.

Α40, 1 Πολύ λοιπόν θα απέχουμε εμείς από το να υποβιβάσουμε στο επίπεδο της διαλεκτικής επιχειρηματολογίας που στηρίζεται στις φαινομενικά σωστές απόψεις αυτήν που βρίσκεται πάνω από τις πιο ακριβείς επιστημονικές γνώσεις. Γιατί αυτή είναι κατώτερη από τον αποδεικτικό συλλογισμό και αρέσκεται να είναι ανώτερη μόνο από την εριστική απάτη, ενώ η δική μας διαλεκτική ως επί το πλείστον χρησιμοποιεί διαιρέσεις και αναλύσεις ως πρωταρχικές γνώσεις, οι οποίες μιμούνται την πρόοδο των όντων από το Ένα και την επιστροφή πάλι σε αυτό, ενώ μερικές φορές χρησιμοποιεί και ορισμούς και αποδείξεις «για το κυνήγι του Όντος». Όταν λοιπόν η μία χρησιμοποιεί τις αποδείξεις και πριν από αυτή τη μέθοδο της διαίρεσης, και η άλλη είναι πολύ κατώτερη από τους αδιάψευστους συλλογισμούς της απόδειξης, πως δεν είναι αναγκαίο να ξεχωρίσουμε αυτές τις δυνατότητες διαλεκτικού συλλογισμού μεταξύ τους και η διαπραγμάτευση του Παρμενίδη, η οποία χρησιμοποιεί τη δική μας διαλεκτική, να είναι απαλλαγμένη από την επιφανειακή ποικιλία των λογομαχιών και να κάνει συλλογισμούς προς το ίδιο το αληθινό Ον και όχι προς το φαινομενικό;

ΒΙΒΛΙΟ Β

Β21 Αν όμως η αρχή είναι ακίνητη –γιατί αυτή η δυνατότητα απομένει-, είναι αναγκαίο να είναι αυτή μία ουσία ασώματη και πάντοτε όμοια, πώς όμως έχοντας το Ένα και πώς όντας μία ουσία; Γιατί αν είναι το ίδιο η ουσία και το Ένα, πρέπει να δεχτούμε πως η αρχή είναι ουσία. Αν όμως η ουσία είναι κάτι διαφορετικό από το Ένα και δεν είναι το ίδιο, και αν δεν είναι ίδια η ύπαρξη του Ενός και η ύπαρξη της τους ουσίας, τότε αν είναι η ουσία ανώτερη, πρέπει να υποστηριχθεί ότι σε αυτήν υπάρχει η αρχή, αν όμως το Ένα είναι ανώτερο και υπεράνω της ουσίας, τότε θα είναι αρχή και της ουσίας το Ένα, αν όμως είναι ισοδυναμία μεταξύ τους, θα είναι τα πολλά προηγούμενα από το Ένα, αυτό όμως θα είναι αδύνατον, όπως έχει αποδειχθεί προηγουμένως. Ότι λοιπόν δεν είναι το ίδιο η ουσία και το Ένα, είναι φανερό, γιατί δεν είναι το ίδιο πράγμα να πεις «ένα Ένα» και «μία ουσία», αλλά το πρώτο δεν δίδει ακόμη ολοκληρωμένο νόημα, ενώ το άλλο δίνει πλέον ολοκληρωμένο νόημα. Και εκτός από αυτά, αν η ουσία και το Ένα είναι ίδια, θα είναι ίδιο το πλήθος με την ανυπαρξία και με την μη ουσία, αλλά αυτό είναι αδύνατο, γιατί τα πολλά περιλαμβάνονται στην ουσία, ενώ το Ένα στην μη ουσία. Αν όμως δεν είναι ίδια η ουσία και το Ένα, δεν θα είναι αυτά ισοδύναμα μεταξύ τους, γιατί θα υπάρχει κάτι πριν από αυτά, αν πρέπει όλα να προέρχονται από μία αρχή, πρέπει όμως να θεωρήσουμε ότι το Ένα είναι ανώτερο από το άλλο, ή δηλαδή το Ένα από την ουσία ή η ουσία από το Ένα. Αλλά αν το Ένα είναι ανώτερο από την ουσία, αυτό θα είναι η αρχή και όχι η ουσία των πάντων, γιατί είναι αναγκαίο να μην υπάρχει τίποτα ανώτερο από την αρχή. Αν όμως η ουσία προηγείται από το Ένα, θα έχει υποστεί την ουσία το Ένα, αλλά όχι η ουσία το Ένα, αν όμως το Ένα έχει υποστεί την ουσία, είναι ανάγκη κάθε Ένα να είναι και ουσία και όλα όσα είναι Ένα να είναι ουσία και όχι όσα είναι ουσία να είναι Ένα, θα υπάρχει λοιπόν κάποια ουσία που δεν θα συμμετέχει στο Ένα, αλλά αν αυτό είναι δυνατόν, δεν θα είναι αυτή τίποτα, γιατί αυτό που έχει στερηθεί από το Ένα, είναι κανένα, άρα το Ένα προηγείται από την ουσία.

ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ: ΘΕΩΡΙΑ ΧΑΟΥΣ

Σήμερα η θεωρία του χάους αποτελεί την πλέον αξιόπιστη φιλοσοφική-επιστημονική μεθοδολογία για την επίλυση προβλημάτων και θεμάτων στην πραγματική τους διάσταση. Όλα τα προβλήματα σχεδόν στην πραγματική τους διάσταση είναι χαοτικά. H λειτουργία του εγκεφάλου είναι χαοτική και χωρίς να είναι η τέλεια αταξία, με παραμικρή επίδραση μπορεί να οδηγήσει στον σχηματισμό τάξης όπως αναφέρει ο Ι. Prigogine (βραβείο Nobel). Η θεωρία του χάους εφαρμόζεται στην κοσμολογία για την διερεύνηση της δημιουργίας του σύμπαντος.

Δίδουμε παρακάτω αποσπάσματα από τη ΄΄ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΑΤΑ ΠΛΑΤΩΝΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ΄΄ ΠΡΟΚΛΟΥ που σχετίζονται με τα παρακάτω 4 κριτήρια για να δείξουμε ότι η χαοτική θεωρία εφαρμόσθηκε και στο σύγγραμμα αυτό του Πρόκλου με τεκμηρίωση και αποδεικτικά στοιχεία που ανατρέχουν ακόμη και στα συγγράμματα του Πλάτωνα.

Κριτήρια Χάους

1. Εμφάνιση στο χώρο φάσης μη περιοδικής τροχιάς. (Το Σύμπαν δεν παρουσιάζει περιοδικότητα ταυτοχρόνως στον χώρο και τον χρόνο.)

2. Αυτοομοιότητα.

3. Ευαίσθητη εξάρτηση από τις αρχικές συνθήκες.

4. Εμφάνιση διχάλωσης διπλασιασμού περιόδου.

΄΄ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΑΤΑ ΠΛΑΤΩΝΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ΄΄

Στην θεολογία του Πλάτωνα τεκμηριώνεται η τριαδική δομή του κόσμου. Διαπιστώνονται τρία στάδια στην οντολογική πορεία της προόδου και των υποβαθμίσεων: την μονή(σταθερότητα, εδραίωση), την πρόοδο και την δημιουργία πιο μερικών οντοτήτων, και την επιστροφή στην αρχή, με την οποία κλείνει ο κύκλος της προόδου και της δημιουργίας. Τα παραδείγματα που θα μπορούσαμε να αναφέρουμε είναι πάρα πολλά, επιλέξαμε όμως ενδεικτικά μερικά που πιστοποιούν ότι η φιλοσοφική λογική του Πλάτωνα είναι εκτός από αποδεικτική και επιστημονική, συγχρόνως και χαοτική με την σύγχρονη επιστημονική έννοια του όρου όπως παραπάνω περιληπτικά διατυπώνεται στα 4 κριτήρια.

Βιβλίο Α

Παράγραφος 13/7-13/24 Μόνο η θεόπνευστη διδασκαλία του Πλάτωνα θέτοντας όλα τα υλικά σε κατώτερη μοίρα από την αρχή (γιατί …) και αποδεικνύοντας ότι η ουσία της ψυχής είναι ανώτερη από αυτή των σωμάτων, αλλά εξαρτάται από την υπόσταση του νου …χαρακτηρίζει όπως έχει ειπωθεί, τον νου πατέρα και αίτιο των σωμάτων και των ψυχών, και γύρω από αυτόν υπάρχουν και ενεργούν όλα όσα αποκτούν ζωή μέσα στις τροχιές και τις ανακυκλώσεις, προχωρά όμως και σε μια άλλη αρχή εντελώς ανεξάρτητη από τον νου, πιο άϋλη και πιο μυστική, από την οποία αναγκαστικά πηγάζει η υπόσταση των πάντων, ακόμα κι αν μιλήσεις για τα τελευταία όντα. Κριτήριο 3.

Παράγραφος 14/5-14/16 Από αυτή την πρώτη των πάντων και την ανώτερη του νου αρχή, …ενώ όλα επιστρέφουν στη μία Ενάδα, η οποία δεν επιδέχεται συμμετοχή. Κριτήριο 3.

Παράγραφος 27/18-28/2 Γιατί ο «Τίμαιος» θα μας διδάξει, για παράδειγμα, τη θεωρία για τα νοητά γένη, και ο «Φαίδρος» θα εμφανισθεί να παραδίδει με τη σειρά του τους πρώτους νοητικούς κόσμους. Πού όμως εντοπίζεται η σύνδεση των νοητικών με τα νοητά και ποια είναι η δημιουργία των δευτέρων από τα πρώτα και γενικά με ποιο τρόπο από τη μία αρχή των πάντων έχει γίνει η πρόοδος των θεϊκών κόσμων προς το πλήθος των εγκόσμιων θεών και πως έχουν συμπληρωθεί τα ενδιάμεσα μεταξύ του Ενός απ’ τη μια και του πλήρους πλήθους απ’ την άλλη από τις δημιουργίες των θεών με βάση τον ομοιόμορφο και αδιαίρετο υποβιβασμό των καθολικών, δεν θα μπορούμε να πούμε. Κριτήριο 2. Κριτήριο 3.

Παράγραφος 31/16-31/28 Γιατί σε αυτόν τον διάλογο όλα τα θεία γένη προέρχονται από την πρωταρχική αιτία με σειρά και επιδεικνύουν και τη μεταξύ τους σύνδεση. και τα κορυφαία και συνενωμένα και πρωτουργά έλαβαν ενιαίο, απλό και μυστικό είδος ύπαρξης, ενώ τα κατώτατα κατακερματίζονται σε μεγάλο πλήθος και υπερτερούν σε αριθμό, αλλά υστερούν σε δύναμη από τα ανώτερά τους, ενώ τα ενδιάμεσα, όπως είναι φυσικό, είναι πιο σύνθετα από τα αίτιά τους και πιο απλά από τα δημιουργήματά τους. Και όλα για να μιλήσω περιληπτικά, τα αξιώματα της θεολογικής γνώσης με πληρότητα εμφανίζονται εδώ και όλοι οι κόσμοι των θείων αποδεικνύεται ότι λαμβάνουν υπόσταση ο ένας αμέσως κάτω από τον άλλον. και τίποτ΄ άλλο δεν έχει υμνηθεί παρά η δημιουργία των θεών και όσων με οποιοδήποτε τρόπο υπάρχουν από την απόρρητη και άγνωστη αιτία των πάντων. Κριτήριο 3.

Παράγραφος 40/5-40/10 … ενώ η δική μας διαλεκτική ως επί το πλείστον χρησιμοποιεί διαιρέσεις και αναλύσεις ως πρωταρχικές γνώσεις οι οποίες μιμούνται την πρόοδο των όντων από το Ένα και την επιστροφή πάλι σε αυτό, … Κριτήριο 3.

Παράγραφος 101/1-101/20 Λέγει λοιπόν ο Σωκράτης ότι κάθε «θείο είναι ωραίο, σοφό και αγαθό» και αποδεικνύει ότι αυτή η τριάδα απλώνεται σε όλες τις προόδους των θεών. …Στον «Φίληβο» εξάλλου ο Πλάτων μας παραδίδει τα τρία κυριότερα στοιχεία της φύσης του αγαθού, «το επιθυμητό, το ικανό και το τέλειο». Κριτήριο 3. Κριτήριο 4.

Παράγραφος 105/5-106/5 Μου φαίνεται όμως ότι και αυτή την εξετάζει ο Πλάτωνας, … «Συμπόσιο» … «Πολιτεία» … «Θεαίτητο» … Είναι φανερό λοιπόν από αυτά ότι είναι τριαδικό το γένος της σοφίας, …γιατί εκείνη είναι γεμάτη από τη θεία αγαθότητα, γεννά τη θεία αλήθεια και τελειοποιεί όλα όσα την ακολουθούν. Κριτήριο 4.

Παράγραφος 107/10- Τρία εξάλλου γνωρίσματα και αυτής της ομορφιάς ο Πλάτωνας μας παραδίδει. … Στο «Συμπόσιο» μας παραδίδει τη «χάρη» … από τον «Φαίδρο» την «λάμψη» …Ένα άλλο τρίτο είναι το «αξιέραστο». Κριτήριο 4.

Παράγραφος 104/3-104/9 Το τρίτο, εξάλλου το τέλειο, επιστρέφει τα πάντα και τα συγκεντρώνει στα αίτια, κλείνοντας τον κύκλο, άλλοτε προς το θείο, άλλοτε προς το νοητό, άλλοτε προς το ψυχικό και άλλοτε προς το φυσικό αίτιο. γιατί όλα μετέχουν σε αυτή την επιστροφή, επειδή και το άπειρο της προόδου με αυτήν ανακαλείται πίσω στις αρχές. Κριτήριο 4.

Βιβλίο Γ

Παράγραφος 6/15-7/3 …το ότι δηλαδή οι κατώτερες πρόοδοι παντού, και κυρίως μέσα στους θεϊκούς κόσμους, προκύπτουν με βάση μια ομοιότητά τους προς τις δικές τους αρχές. Γιατί η φύση και ο νους και καθένα από τα αίτια που γεννούν, πριν από τα ανόμοια τα όμοιά τους από τη φύση τα παράγουν και συνδέουν με τους εαυτούς τους. Γιατί αν πρέπει η πρόοδος των όντων να είναι συνεχής και να μην υπεισέρχεται κανένα κενό, ούτε στα ασώματα ούτε στα σωματικά όντα, είναι ανάγκη σε κάθε φύση αυτό που παράγεται να προκύπτει με την ομοιότητα. Γιατί δεν είναι καθόλου θεμιτό το αιτιατό να ταυτίζεται με το αίτιο. γιατί εξασθένηση και έλλειψη της ενότητας αυτού που παράγει, δημιουργεί τα κατώτερα. Κριτήριο 2.

Παράγραφος 44/23-45/10 Τέτοια είναι λοιπόν σύμφωνα με τον Σωκράτη στον «Φίληβο» η πρώτη τριάδα των νοητών, πέρας δηλαδή, άπειρο και ανάμεικτο. Από αυτά το πέρας είναι θεός ο οποίος προήλθε στην κορυφή των νοητών από τον πρώτο θεό … και το άπειρο είναι η ανεξάντλητη δύναμη αυτού του θεού, … και ανάμεικτο είναι ο πρώτος και πιο υψηλός κόσμος των θεών,… Κριτήριο 4.

Παράγραφος 46/-46/20-47 … μια δεύτερη τριάδα … και το ένα μέρος της είναι η κορυφή, το οποίο το αποκαλούμε ένα και θεότητα και ύπαρξη, ένα άλλο το μέσο, το οποίο το αποκαλούμε δύναμη, και ένα άλλο το κατώτατο, το οποίο λέμε ότι είναι δευτερεύον ον, και αυτό είναι η νοητή ζωή. Το πρώτο μέρος λοιπόν αυτής της δεύτερης τριάδας ας αποκαλείται πέρας, το δεύτερο άπειρο και το τρίτο ζωή. Κριτήριο 4.

Παράγραφος 47/2- 47/23 Αλλά κι εδώ υπάρχει μια τριάδα ανάλογη με την πρώτη και πρέπει και την ιδιότητά της να την συλλάβουμε με τον συλλογισμό. Ενώ λοιπόν η πρώτη τριάδα είναι τα πάντα, αλλά νοητά και ενιαία και (για να μιλήσω πλατωνικά) πεπερασμένα, η δεύτερη είναι τα πάντα, αλλά με τον τρόπο της ζωής και (για να μιλήσω σύμφωνα με τον φιλόσοφο) με τον τρόπο του απείρου, όπως ακριβώς και η τρίτη έχει προέλθει σύμφωνα με την ιδιότητα του αναμεμειγμένου …Και όλα αποτελούνται απ’ όλα γιατί σε καθεμία υπάρχει το πέρας, το άπειρο και το ανάμεικτο. Αλλά η ιδιαιτερότητα κάθε μονάδας, η οποία εμφανίζεται και διαφορετική μέσα σε καθεμία τριάδα, αναπτύσσει τον νοητό κόσμο των θεών. Κριτήριο 4.

Παράγραφος 93/2-95/15 Την πρώτη τριάδα …ο Πλάτωνας…την αποκαλεί ένα στον «Τίμαιο» … Την δεύτερη μετά από αυτήν την έχει αποκαλέσει στον «Τίμαιο» αιωνιότητα…και την τρίτη τριάδα των νοητών στον «Τίμαιο» καθ’ αυτό ζώο και νοητό και πλήρες και μονογενές την αποκαλεί. Κριτήριο 4.

Βιβλίο Ε

Παράγραφος42/5- Καθώς λοιπόν η δημιουργία είναι τετραπλή και άλλη διευθετεί τα καθολικά με τρόπο καθολικό, άλλη τα καθολικά, αλλά κατά μέρη, άλλη είναι διαιρεμένη κατά μέρη, αλλά με τρόπο καθολικό, και άλλη συνδυάζει τα μέρη με τα καθολικά κατά μέρη, είναι φανερό ότι ανώτερη από όλες είναι η αιτία όλων των καθολικών κατά τρόπο ενιαίο και αδιαίρετο. και αυτή είναι αναγκαίο ή να υπάρχει πριν από τους νοητούς θεούς ή μέσα στους νοητικούς θεούς ή μετά τους νοητικούς θεούς. Κριτήριο 4.